Ondanks herstructureringen, ontslagen en economische onzekerheid blijft de Vlaamse arbeidsmarkt met een opvallende paradox kampen: voor heel wat jobs vinden werkgevers nog steeds geen geschikte mensen. Het aantal zogenaamde knelpuntberoepen is dit jaar opnieuw gestegen.
In 2026 telt Vlaanderen 251 knelpuntberoepen dat zijn er 10 meer dan vorig jaar. Het gaat om jobs waarvoor veel vacatures openstaan, maar waarvoor te weinig kandidaten, te weinig geschikte profielen of te weinig mensen met de juiste vaardigheden te vinden zijn.
Wat zijn knelpuntberoepen precies?
Knelpuntberoepen zijn niet zomaar “jobs die niemand wil doen”. Het gaat meestal om functies waarbij één of meerdere van deze factoren spelen:
· er zijn te weinig mensen op de arbeidsmarkt
· de job vraagt specifieke technische of inhoudelijke vaardigheden
· de job heeft zware of minder aantrekkelijke arbeidsomstandigheden (bv. fysiek zwaar werk, nachtwerk, wisselende uren, hoge verantwoordelijkheid) of de instapvoorwaarden zijn hoog (opleiding, ervaring, attesten, taalvereisten)
Het gaat dus zowel over:
· kortgeschoolde functies
· als hooggespecialiseerde en hooggeschoolde profielen
Waarom stijgt die lijst, zelfs in onzekere tijden?
Je zou kunnen denken: “Maar er zijn toch ontslagen en herstructureringen? Dan zouden er toch genoeg mensen beschikbaar moeten zijn?” De realiteit is complexer.
Veel mensen die hun job verliezen:
hebben niet automatisch het juiste profiel voor de openstaande vacatures of komen uit sectoren die weinig aansluiten bij sectoren met tekorten of zitten vast in fysieke, mentale of contextuele beperkingen
Daarnaast verandert werk steeds sneller: digitalisering, automatisering en specialisatie zorgen ervoor dat de vraag naar specifieke profielen sneller groeit dan het aanbod.
Taal speelt steeds vaker een rol
Een belangrijk pijnpunt dat steeds vaker terugkomt: kennis van het Nederlands.
In heel wat sectoren blijkt taal:
· cruciaal voor veiligheid
· noodzakelijk voor samenwerking
· en onmisbaar voor opleiding en doorgroei
Daarom wil Vlaams minister van Werk Zuhal Demir sterker inzetten op verplichte taalopleidingen in bepaalde trajecten.
Nieuwe knelpuntberoepen: van veiligheid tot logistiek
Dit jaar zijn onder andere volgende beroepen nieuw op de lijst gekomen:
· beveiligingsagenten bij de politie
· asfaltarbeiders
· magazijniers
· Maar ook in de industrie blijft de zoektocht naar technisch personeel bijzonder moeilijk.
· En zoals elk jaar zijn er sectoren waar de krapte chronisch is:
· de zorg (vooral verpleegkundigen)
· de bouw
· techniek en onderhoud
· administratie en boekhouding
· De top 10 knelpuntberoepen in Vlaanderen
· Dit zijn vandaag de meest moeilijk in te vullen functies:
· Boekhouder
· Calculator bouw
· Machinebouwer
· Medewerker in de fruitteelt
· Onderhoudsmecanicien
· Schoonmaker bij mensen thuis
· Technicus industriële installaties
· Technieker werf-, landbouw- en hefmachines
· Verpleegkundige
· Werfleider
Opvallend: het gaat om een mix van hoofd, handen en hart:
· denken
· doen
· zorgen
… allemaal tegelijk schaars.
Wat zegt dit over onze arbeidsmarkt?
Deze lijst toont vooral dit:
· Er is geen algemeen werktekort, maar wel een mismatch
· Opleidingen, ervaring en realiteit van jobs lopen vaak achter op elkaar
· Veel mensen zitten vast in jobs of situaties die niet meer passen bij hun mogelijkheden
· En tegelijk blijven essentiële sectoren structureel onderbemand
En wat betekent dit voor mensen zelf?
Voor werkzoekenden, heroriënteerders en mensen in re-integratie ligt hier ook een kans:
Knelpuntberoepen zijn vaak:
· beter ondersteund qua opleiding
· sneller toegankelijk via omscholing
· en bieden meer werkzekerheid op lange termijn
Maar: niet elk knelpuntberoep is voor iedereen haalbaar. Fysieke belasting, stress, werkritme en context moeten realistisch en menselijk bekeken worden.
Misschien is dit de kernvraag
Niet alleen: “Hoe vullen we al die vacatures in?”
Maar ook: “Hoe zorgen we ervoor dat mensen duurzaam, gezond en passend aan het werk blijven en niet opnieuw uitvallen?”
Tot slot
De stijging van het aantal knelpuntberoepen is geen tijdelijk fenomeen. Het is een structureel signaal dat vraagt om:
· betere afstemming tussen onderwijs en arbeidsmarkt
· realistische loopbaanbegeleiding
· meer aandacht voor werkbaar werk en ondersteuning
